ترمز تورم خودرو در مرداد

بررسی آمار تورم چهار بخش «حمل‌ونقل»، «خرید وسایل نقلیه»، «استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی» و «خدمات حمل‌ونقل عمومی» نشان می‌دهد که در مردادماه از شدت رشد ماهانه قیمت‌ها در هر چهار بخش کاسته شده است؛ با این حال، تورم سالانه در تمام این بخش‌ها افزایش یافته و تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در سطوح بسیار بالایی قرار دارد. در این میان، «خرید وسایل نقلیه» با تورم ماهانه تنها 0.2درصدی، کم‌نوسان‌ترین بخش در مردادماه بوده، اما تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5درصدی آن نشان می‌دهد آرامش فعلی بازار خودرو به معنای بازگشت قیمت‌ها به سطوح متعارف نیست. تورم خرید وسایل نقلیه در مردادماه سال گذشته، 23.7درصد بود.

بر اساس داده‌های تورم مصرف‌کننده، تورم ماهانه گروه حمل‌ونقل در مردادماه به 2.5درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به تورم 3.1درصدی تیرماه، 0.6واحد درصد کاهش را نشان می‌دهد. این روند کاهشی در حالی رخ داده که تورم سالانه این گروه از 65.8درصد در تیرماه به 71.8درصد در مردادماه افزایش یافته است. به بیان دیگر، سرعت افزایش قیمت‌ها در مقایسه با ماه قبل کمتر شده، اما اثر افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته همچنان در شاخص سالانه باقی مانده و حتی موجب رشد آن شده است. همان‌طور که پیش‌تر در ابتدای گزارش عنوان شد در «خرید وسایل نقلیه» نیز تصویر مشابهی مشاهده می‌شود، با این تفاوت که شدت تغییرات ماهانه بسیار بیشتر است. تورم ماهانه این بخش که در تیرماه منفی 0.7درصد بود، در مردادماه به 0.2درصد رسیده است. بنابراین می‌توان گفت قیمت خودرو در مردادماه پس از کاهش محدود در تیرماه، تقریبا در وضعیت ثبات قرار گرفته است. با‌این‌حال، تورم نقطه‌به‌نقطه خرید وسایل نقلیه در مردادماه 117.5درصد بوده و تورم سالانه نیز به 79.7درصد رسیده است.

این ارقام یک دوگانگی مهم را در بازار خودرو نشان می‌دهند. از یک سو، بازار در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شده و در مردادماه نیز تغییر قیمت ماهانه خودرو بسیار محدود بوده است؛ از سوی دیگر، سطح قیمت خودرو در مقایسه با سال گذشته همچنان فاصله بسیار زیادی دارد. در واقع، کاهش شتاب ماهانه تورم را نباید با کاهش سطح عمومی قیمت‌ها اشتباه گرفت. تورم پایین‌تر به معنای ارزان شدن خودرو نیست، بلکه صرفا نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت در یک ماه مشخص کاهش یافته است.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که تورم نقطه‌به‌نقطه خرید وسایل نقلیه با سایر بخش‌های حمل‌ونقل مقایسه شود. این شاخص در مردادماه برای خرید خودرو 117.5درصد بوده؛ یعنی هزینه خرید وسایل نقلیه نسبت به مرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است. این در حالی است که تورم نقطه‌به‌نقطه کل گروه حمل‌ونقل 104.8درصد، استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی 106.1درصد و خدمات حمل‌ونقل عمومی 86.6درصد بوده است. در نتیجه، اگرچه بازار خودرو در مردادماه از منظر تغییرات ماهانه آرام‌تر شده، اما در مقیاس یک‌ساله همچنان یکی از پرشتاب‌ترین بخش‌های سبد مصرفی خانوار به شمار می‌رود. این وضعیت را می‌توان حاصل انباشت افزایش قیمت خودرو در ماه‌های گذشته دانست؛ افزایشی که در اثر تورم تولید، رشد هزینه‌های ارزی و نهاده‌های تولید، تغییرات نرخ ارز و همچنین تحولات عرضه و تقاضا در بازار خودرو شکل گرفته و اکنون در شاخص‌های سالانه و نقطه‌به‌نقطه منعکس شده است.

فاصله تورم ماهانه و سالانه
مقایسه ارقام مردادماه با سه ماه قبل، نکته دیگری را نیز آشکار می‌کند. تورم ماهانه هر چهار بخش مورد بررسی از اردیبهشت‌ماه تاکنون روندی نزولی داشته است. تورم ماهانه حمل‌ونقل از 20.2درصد در اردیبهشت به 5.7درصد در خردادماه، 3.1درصد در تیرماه و 2.5درصد در مردادماه کاهش پیدا کرد. در بخش خرید وسایل نقلیه نیز تورم ماهانه از 27.9درصد در اردیبهشت به 1.6درصد در خرداد، منفی 0.7درصد در تیر و 0.2درصد در مرداد رسیده است.

این مسیر برای استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز قابل مشاهده است. تورم ماهانه این بخش که در اردیبهشت 15.7درصد بود، در خردادماه به ۹ درصد، در تیرماه به 6.1درصد و در مردادماه به 3.9درصد کاهش یافته است. در خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز تورم ماهانه از 14.8درصد در اردیبهشت به 7.8درصد در خرداد، 4.8درصد در تیر و ۴درصد در مرداد رسیده است. بنابراین، مجموعه این ارقام از کاهش تدریجی شتاب تورم ماهانه در بخش حمل‌ونقل حکایت دارد. این روند به‌خصوص در بازار خودرو پررنگ‌تر است؛ جایی که تورم ماهانه خرید وسایل نقلیه از 27.9درصد در اردیبهشت به تنها 0.2درصد در مرداد رسیده است. به این ترتیب، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار خودرو طی ماه‌های اخیر، فاصله گرفتن از شوک‌های قیمتی ماه‌های ابتدایی دوره و حرکت به سمت ثبات نسبی بوده است.

با این حال، در سوی دیگر ماجرا، تورم سالانه قرار دارد که مسیر متفاوتی را طی کرده است. تورم سالانه خرید وسایل نقلیه از 54.7درصد در اردیبهشت به 63.8درصد در خرداد، ۷۲درصد در تیر و 79.7درصد در مرداد رسیده است. در گروه حمل‌ونقل نیز این شاخص از 53.2درصد در اردیبهشت به 59.6درصد در خرداد، 65.8درصد در تیر و 71.8درصد در مرداد افزایش یافته است. در بخش استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی، تورم سالانه از 46.5درصد در اردیبهشت به 52.6درصد در خرداد، 59.1درصد در تیر و 65.6درصد در مرداد رسیده است. خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز اگرچه در مقایسه با سایر بخش‌ها تورم نقطه‌ای پایین‌تری دارد، اما تورم سالانه آن از 61.1درصد در اردیبهشت به 63.7درصد در خرداد، 66.4درصد در تیر و 69.4درصد در مرداد افزایش یافته است.

این روند نشان می‌دهد که کاهش تورم ماهانه لزوما به معنای کاهش تورم سالانه نیست. شاخص سالانه، افزایش قیمت در ۱۲ ماه گذشته را در نظر می‌گیرد و زمانی که قیمت‌ها در ماه‌های اخیر با سرعت بالایی رشد کرده باشند، حتی با کاهش تورم ماهانه، اثر آن افزایش‌ها برای مدتی در نرخ سالانه باقی می‌ماند. بنابراین، آنچه در مردادماه رخ داده را باید بیشتر تغییر در سرعت رشد قیمت‌ها دانست و نه تغییر در سطح قیمت‌ها. از این منظر، بازار خودرو در شرایطی قرار گرفته که می‌توان آن را «آرامش قیمتی در سطح بالا» توصیف کرد. قیمت‌ها در مردادماه جهش قابل‌توجهی نداشته‌اند، اما سطح قیمت ایجادشده در ماه‌های قبل همچنان سنگین است. این موضوع در فاصله میان تورم ماهانه 0.2درصدی و تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5درصدی خرید وسایل نقلیه به‌خوبی قابل مشاهده است.

هزینه خودرو همچنان در حال افزایش است
نکته قابل‌توجه دیگر در آمار مردادماه، وضعیت «استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی» است. در شرایطی که تورم خرید خودرو تقریبا به صفر رسیده، تورم ماهانه استفاده از وسیله شخصی همچنان 3.9درصد است. این رقم البته نسبت به تورم 6.1درصدی تیرماه کاهش یافته، اما همچنان بالاتر از تورم ماهانه خرید خودرو قرار دارد. به این ترتیب، حتی در شرایطی که خانوار برای خرید خودرو با افزایش قیمت چندانی در یک ماه مواجه نشده، هزینه استفاده از خودرو همچنان در حال افزایش است. این بخش در واقع تصویر متفاوتی از فشار هزینه‌ای واردشده به مالک خودرو ارائه می‌دهد؛ فشاری که می‌تواند از محل هزینه‌های مرتبط با استفاده و نگهداری وسیله نقلیه، تعمیرات، قطعات و سایر مخارج مربوط به خودرو ایجاد شود. تورم نقطه‌به‌نقطه 106.1درصدی این بخش نیز نشان می‌دهد هزینه استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی در مردادماه بیش از سه برابر مرداد سال گذشته شده است. بنابراین، فشار هزینه‌ای وارد بر خانوار صرفا به زمان خرید خودرو محدود نمی‌شود و پس از خرید نیز ادامه پیدا می‌کند.

در مجموع، آمار مردادماه بیانگر این موضوع است که از یک طرف، شتاب افزایش قیمت‌ها در مقیاس ماهانه کاهش یافته و بازار خودرو نیز پس از ماه‌های پرنوسان، به ثبات نسبی رسیده است. از طرف دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه در سطوح بسیار بالا قرار دارند و نشان می‌دهد هزینه حمل‌ونقل برای خانوار طی یک سال گذشته به‌شدت افزایش یافته است. در این میان، بازار خرید خودرو بیش از همه این دوگانگی را به نمایش می‌گذارد: تورم ماهانه 0.2درصدی در مردادماه در کنار تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5درصدی. به بیان دیگر، بازار فعلی خودرو دیگر مانند ماه‌های پرشوک گذشته با جهش‌های ماهانه سنگین مواجه نیست، اما این آرامش هنوز نتوانسته آثار جهش قیمت‌های پیشین را از سبد هزینه خانوار حذف کند. از این منظر، اگرچه می‌توان از ترمز تورم ماهانه حمل‌ونقل و خودرو در مردادماه سخن گفت، اما برای صحبت از کاهش فشار هزینه‌ای بر خانوار هنوز زود است. تا زمانی که تورم‌های سالانه و نقطه‌به‌نقطه در این بخش‌ها در سطوحی چنین بالا قرار دارند، آرامش ماهانه بیشتر به معنای توقف موقت شتاب گرانی است تا بازگشت قیمت‌ها به شرایط پیشین.