چگونه به «کیف پول ایران» وصل شویم؟

تاکنون برای حدود ۹۰ میلیون ایرانی شناسنامه کیف پول ایجاد شده و شبکه پذیرندگان مرتبط با آن نیز در حال توسعه است. نظام پرداخت ایران طی سال‌های گذشته بیش از هر چیز بر کارت‌های بانکی و خدمات مبتنی بر آنها استوار بوده است؛ از خرید حضوری و اینترنتی گرفته تا کارت‌ به ‌کارت که به یکی از پرکاربردترین ابزارهای انتقال وجه در کشور تبدیل شده است.

با این حال، بانک مرکزی در مسیر تنوع‌ بخشی به ابزارهای پرداخت، به‌ خصوص برای پرداخت‌های خرد، ابزار دیگری را نیز در اختیار مردم قرار داده که «کیف پول ایران» نام دارد.

کیف پول ایران را می‌توان یک ابزار پرداخت جدید دانست که بر بستر کدهای دستوری یا USSD طراحی شده است. به این معنا که برای استفاده از آن الزاما نیازی به اینترنت، اپلیکیشن بانکی یا حتی مراجعه مستقیم به بانک وجود ندارد و کاربر می‌تواند با تلفن همراه خود و از طریق شماره‌گیری کد دستوری *۹۸# به خدمات آن دسترسی پیدا کند.

حمیدرضا نوروزی - مدیر اداره نظارت بر نظام‌های پرداخت بانک مرکزی - با توضیح درباره این خدمت گفته که کیف پول ایران به‌عنوان یک ابزار پرداخت جدید بر بستر کدهای دستوری طراحی و پیاده‌سازی شده و شهروندان می‌توانند با استفاده از آن، نسبت به تأمین مایحتاج ضروری و پرداخت هزینه‌های روزمره خود اقدام کنند.

۹۰ میلیون کیف پول ساخته شده است

یکی از نکات قابل توجه درباره این طرح، تعداد کیف پول‌هایی است که تاکنون برای شهروندان ایجاد شده است. بر اساس توضیحات مدیر اداره نظارت بر نظام‌های پرداخت بانک مرکزی، تاکنون شناسنامه کاربری حدود ۹۰ میلیون کیف پول برای ایرانیان ایجاد شده است.

البته ایجاد شناسنامه کاربری به معنای آن نیست که همه این افراد هم‌اکنون کیف پول خود را فعال و قابل استفاده کرده‌اند. برای استفاده از کیف پول، فرد باید شماره تلفن همراهی را که به نام خودش است به کد ملی خود متصل کند و فرآیند ثبت‌نام را تکمیل کند.

به این ترتیب، فرد با شماره‌گیری کد دستوری *۹۸# می‌تواند وارد فرآیند ثبت‌نام شود. نکته مهم این است که سیم‌کارتی که برای فعال‌سازی کیف پول مورد استفاده قرار می‌گیرد، باید به نام خود فرد باشد.

پس از تکمیل فرآیند، کاربر می‌تواند به کیف پول خود دسترسی داشته باشد و خدمات مختلف آن را مورد استفاده قرار دهد.

کیف پول ایران چگونه شارژ می‌شود؟
یکی از نخستین کاربردهای این ابزار، شارژ کیف پول است. کاربر می‌تواند موجودی کیف پول خود را از طریق کارت بانکی افزایش دهد و پس از آن از موجودی کیف برای خرید کالا و خدمات یا انتقال وجه استفاده کند. بنابراین، کیف پول ایران در عمل محلی برای نگهداری یک موجودی قابل استفاده در پرداخت‌های روزمره است؛ با این تفاوت که دسترسی به آن از مسیر کد دستوری تلفن همراه انجام می‌شود.
کاربر همچنین می‌تواند موجودی کیف پول خود را مشاهده کند و در صورت انجام تراکنش، از وضعیت آن مطلع شود. برای تراکنش‌های انجام‌شده نیز پیامک اطلاع‌رسانی از سرشماره IRANWALLET ارسال می‌شود تا فرستنده و گیرنده از انجام موفق عملیات مطلع شوند.

خرید کالا و خدمات با کیف پول ایران
کاربرد کیف پول ایران صرفاً به انتقال وجه محدود نمی‌شود. این کیف پول به سایر کیف پول‌های تجاری متصل است و دارندگان آن می‌توانند با استفاده از موجودی خود، از شبکه فروشگاه‌ها و پذیرندگان طرف قرارداد کیف پول‌های تجاری خرید کنند.

در نتیجه، کاربر می‌تواند از موجودی کیف پول خود برای خرید کالا و خدمات استفاده کند. این خریدها محدود به یک کالای خاص نیست و در گروه‌های مختلف کالایی و خدماتی قابل انجام است.
برای مثال، خرید نان نیز می‌تواند با این ابزار انجام شود و در سایر گروه‌های کالایی نیز امکان استفاده وجود دارد؛ مشروط بر اینکه ارائه‌دهنده کالا یا خدمت مورد نظر در شبکه مرتبط با کیف پول فعال باشد. شبکه پذیرندگان کیف پول ایران در حال توسعه است و بر اساس توضیحات ارائه‌شده، این شبکه اکنون حدود ۵۰ هزار نقطه را پوشش می‌دهد و با همکاری بخش خصوصی در حال گسترش است.

به بیان دیگر، یکی از عوامل تعیین‌کننده میزان استقبال از کیف پول ایران، گستردگی همین شبکه پذیرندگان خواهد بود. هرچه تعداد فروشگاه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات قابل استفاده با کیف پول افزایش پیدا کند، کاربرد روزمره این ابزار نیز بیشتر خواهد شد.

انتقال موجودی کیف پول به حساب بانکی

یکی از نکات مهم در طراحی کیف پول ایران، این است که موجودی آن الزاماً در داخل کیف پول باقی نمی‌ماند. کاربر هر زمان که بخواهد می‌تواند موجودی کیف پول خود را برداشت کند. پس از انتخاب گزینه برداشت، فهرست حساب‌های فعال فرد در شبکه بانکی به او نمایش داده می‌شود و کاربر می‌تواند حساب مورد نظر خود را برای انتقال موجودی انتخاب کند.
در نتیجه، استفاده از کیف پول به معنای قفل شدن پول یا محدود شدن دسترسی فرد به موجودی خود نیست. اگر فردی پولی را وارد کیف پول کرده باشد، می‌تواند در ادامه آن را به حساب بانکی خود منتقل کند.

این ویژگی از آن جهت اهمیت دارد که کیف پول ایران را از یک ابزار صرفاً مصرفی جدا می‌کند و امکان جابه‌جایی آزادانه موجودی میان کیف پول و حساب بانکی را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

آیا استفاده از کیف پول ایران اجباری است؟

یکی از پرسش‌های مهم درباره این طرح، احتمال اجباری شدن استفاده از آن برای دریافت حقوق یا یارانه است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، چنین الزامی در کار نیست. برنامه دولت در مراحل ابتدایی این طرح این است که در خصوص کارکنان دولت و دستگاه‌های اجرایی، بخشی از حقوق و مزایای کارکنان در صورت اجرای این برنامه از طریق کیف پول ایران در اختیار آنها قرار گیرد.

همچنین درباره یارانه‌ها نیز امکان انتقال بخشی از مبلغ یارانه به کیف پول ایران مطرح شده است؛ اما این موضوع منوط به رضایت و انتخاب خود ذی‌نفع خواهد بود. بنابراین دریافت بخشی از یارانه در کیف پول ایران به معنای آن نیست که فرد مجبور باشد تمام یارانه یا سایر منابع مالی خود را در این کیف پول نگهداری یا خرج کند. فرد همچنان می‌تواند موجودی خود را به حساب بانکی منتقل کند.

کیف پول ایران و کالابرگ؛ دو سازوکار متفاوت

در حال حاضر کیف پول ایران با کالابرگ الکترونیکی یکسان نیست و قرار نیست جایگزین سازوکار فعلی کالابرگ شود. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، کالابرگ همچنان سازوکار مشخص خود را دارد و به سامانه مربوط به خود متصل است. بنابراین نباید کیف پول ایران را با کالابرگ یا اعتبار خرید کالا یکسان دانست.
کیف پول ایران در اصل یک ابزار پرداخت است که کاربر می‌تواند موجودی آن را افزایش دهد، با آن خرید کند، برای دیگران وجه بفرستد و در نهایت موجودی آن را به حساب بانکی خود منتقل کند.

مزیت «بدون اینترنت» بودن

شاید مهم‌ترین ویژگی کیف پول ایران برای کاربر عمومی، عدم وابستگی آن به اینترنت باشد. در بسیاری از خدمات پرداخت امروزی، استفاده از اپلیکیشن‌های بانکی یا پرداختی به اینترنت و تلفن هوشمند وابسته است. اما کیف پول ایران بر بستر کد دستوری USSD طراحی شده و کاربر می‌تواند با شماره‌گیری *۹۸# از خدمات آن استفاده کند.

این ویژگی می‌تواند دسترسی به خدمات پرداخت را برای گروه گسترده‌تری از مردم فراهم کند؛ به‌خصوص در شرایطی که دسترسی به اینترنت وجود ندارد یا کاربر تمایلی به استفاده از اپلیکیشن‌های مختلف ندارد.

از سوی دیگر، استفاده از شماره تلفن همراه به جای شماره کارت در انتقال وجه نیز فرآیند پرداخت را ساده‌تر می‌کند. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، در حال حاضر بابت داشتن کیف پول ایران کارمزدی از دارنده کیف پول دریافت نمی‌شود. بنابراین صرف ایجاد و نگهداری کیف پول هزینه‌ای برای کاربر ندارد و فرد می‌تواند برای آشنایی با این ابزار، کیف خود را فعال کند و در صورت تمایل آن را شارژ و از خدمات آن استفاده کند.

البته در شبکه پرداخت، هزینه‌های مربوط به خدمات مختلف ممکن است تابع مقررات و سازوکارهای مربوط به همان خدمت باشد و باید میان هزینه نگهداری کیف پول و کارمزد احتمالی سایر خدمات تفاوت قائل شد.