کالابرگ چقدر از سبد ۱۱ قلمی خانوار را پوشش می‌دهد؟

دولت اعلام کرد که طرح جدید حمایتی برای مقابله با افزایش هزینه‌های معیشتی روزانه، از فردا به اجرا درخواهد آمد و یارانه ماهانه یک‌میلیون تومانی به حساب خانوارها قابل برداشت است. این تصمیم در ادامه سیاست‌های تازه دولت برای مهار فشار اقتصادی در سطح جامعه اتخاذ شده است.

جزئیات طرح و سازوکار پرداخت

بر اساس اظهارات سخنگوی دولت، هر فرد ایرانی ماهیانه یک‌میلیون تومان اعتبار حمایتی دریافت خواهد کرد که به‌جای نقدی صرف، از طریق اعتبار خرید کالاهای اساسی قابل استفاده است؛ این مبلغ به‌صورت مستقیم به حساب سرپرست خانوار واریز می‌شود و شهروندان می‌توانند آن را برای تامین ضروریات زندگی به کار برند.

طبق اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در مرحله نخست مقرر شده بود که حدود ۸۰ میلیون نفر از این طرح بهره‌مند شوند و تنها گروه‌های بسیار پردرآمد (دهک دهم) از شمول یارانه کنار گذاشته شده‌ بودند که بلافاصله هیئت دولت تصمیم گرفت که حتی دهک دهم نیز مشمول دریافت کالابرگ شود در نتیجه ۸۶ میلیون نفر مشمول دریافت این اعتبار خواهند شد. حذف ارز ترجیحی در واردات کالاهای اساسی یکی از عوامل شکل‌گیری این سیاست جدید عنوان شده است.

دولت اعلام کرده که با حذف ارز ترجیحی و انتقال مستقیم یارانه به مصرف‌کننده نهایی، امیدوار است تا هم قدرت خرید خانوارها را حفظ کند و هم شفافیت در تخصیص یارانه‌ها را افزایش دهد. منابع مالی این طرح از درآمدهای نفتی و صندوق توسعه ملی تامین خواهد شد که با مجوز مقام معظم رهبری تصویب شده است.

بر اساس اعلام رسمی، ۱۱ قلم کالای مشمول طرح کالابرگ شامل لبنیات (شیر، ماست، پنیر)، اقلام پروتئینی (گوشت قرمز، مرغ، تخم‌مرغ)، روغن، برنج، ماکارونی، قند، شکر و حبوبات است؛ کالاهایی که هسته اصلی سبد غذایی خانوار را تشکیل می‌دهند.

۴ میلیون تومان؛ پوشش کامل یا حداقلی؟

بررسی‌های میدانی و برآوردهای قیمتی نشان می‌دهد که اگر یک خانواده ۴ نفره بخواهد تمامی این ۱۱ قلم کالا را به‌صورت کامل و مطابق مصرف یک ماه تهیه کند، هزینه سبد غذایی به‌طور متوسط بیش از اعتبار ۴ میلیون تومانی خواهد بود؛ به‌ویژه در بخش اقلام پروتئینی مانند گوشت قرمز، مرغ و لبنیات که سهم بالاتری از هزینه را به خود اختصاص می‌دهند. در نتیجه، اعتبار کالابرگ تمام سبد ۱۱ قلمی را به‌طور کامل پوشش نمی‌دهد، اما می‌تواند
بخشی از اقلام پایه و ضروری مانند برنج، روغن، ماکارونی، تخم‌مرغ و بخشی از لبنیات را تأمین کند، یا به‌صورت انتخابی، هزینه چند قلم پرمصرف را کاهش دهد و فشار معیشتی را تا حدی تعدیل کند.

یارانه کالایی؛ کمک‌هزینه نه جایگزین هزینه غذا

کارشناسان معتقدند کالابرگ ۴ میلیون تومانی برای یک خانواده ۴ نفره، نقش یک کمک‌هزینه غذایی را ایفا می‌کند، نه تامین‌کننده کامل سبد خوراک ماهانه. به بیان دیگر، این اعتبار می‌تواند بخشی از هزینه‌های ضروری را پوشش دهد، اما خانوارها همچنان ناچارند برای تکمیل سبد غذایی خود، از منابع نقدی استفاده کنند. به‌ویژه در شرایط تورمی، استمرار اثربخشی این طرح منوط به به‌روزرسانی اعتبار متناسب با قیمت‌ها و جلوگیری از فاصله‌گرفتن ارزش واقعی کالابرگ از هزینه‌های واقعی زندگی است.

همچنین به گفته برخی کارشناسان پرداخت یارانه یک‌میلیونی ممکن است کمکی فوری به خانوارها باشد، اما در بلندمدت بدون اصلاحات ساختاری در اقتصاد و کنترل تورم نمی‌تواند اثر قابل‌توجهی در بهبود رفاه عمومی داشته باشد. تجربه‌های گذشته نشان داده که پرداخت‌های مقطعی، اگر با سیاست‌های تولید و کنترل قیمت همراه نشود، می‌تواند تنها تقاضای مصرفی را افزایش داده و فشار تورمی را تشدید کند. در ماه‌های اخیر، قیمت کالای اساسی با شتاب قابل‌توجهی افزایش یافته و خانواده‌ها را با فشار اقتصادی عمیق‌تری مواجه کرده است.